Súc rửa hệ thống thủy lực không đơn giản là xả dầu cũ rồi đổ dầu mới vào. Trong đường ống, xy lanh, van, bơm, két làm mát và các khoang của hệ thống vẫn có thể giữ lại một lượng dầu cũ, cặn bẩn hoặc nước.
Đặc biệt khi đổi sang loại dầu khác, dầu cũ bị nhiễm nước, đóng cặn hoặc xuống cấp nghiêm trọng, việc vệ sinh không đúng cách có thể khiến dầu mới nhanh chóng bị nhiễm bẩn trở lại.
Bài viết này hướng dẫn cách súc rửa hệ thống thủy lực khi đổi dầu, đồng thời phân biệt trường hợp nào cần flushing kỹ và trường hợp nào chỉ cần xả dầu đúng quy trình.
Súc rửa hệ thống thủy lực là gì?
Súc rửa hệ thống thủy lực (hydraulic flushing) là quá trình loại bỏ dầu cũ và các chất không mong muốn còn tồn tại trong hệ thống trước khi đưa dầu mới vào vận hành.
Tùy tình trạng thiết bị, mục tiêu của quá trình súc rửa có thể là:
- Giảm lượng dầu cũ còn tồn dư.
- Loại bỏ cặn bẩn và sản phẩm oxy hóa.
- Loại bỏ hoặc giảm lượng nước trong hệ thống.
- Hạn chế nhiễm chéo giữa dầu cũ và dầu mới.
- Làm sạch sau sự cố hỏng bơm, van hoặc chi tiết cơ khí.
- Chuẩn bị hệ thống trước khi đổi sang loại dầu khác.
Không phải mọi lần thay dầu đều cần thực hiện flushing ở mức độ giống nhau. Cách xử lý phải dựa vào tình trạng thực tế của dầu và hệ thống.
Khi nào nên súc rửa hệ thống thủy lực?
Nên xem xét súc rửa kỹ hơn khi hệ thống gặp một trong các trường hợp sau:
- Dầu thủy lực bị nhiễm nước hoặc trắng sữa.
- Dầu bị oxy hóa nặng, sẫm màu hoặc có nhiều cặn.
- Dầu có mùi khét bất thường.
- Hệ thống vừa xảy ra hỏng bơm hoặc hư hỏng cơ khí tạo mạt.
- Đổi sang loại dầu có công thức hoặc nền dầu khác và chưa xác định rõ khả năng tương thích.
- Bên trong thùng dầu xuất hiện bùn, cặn hoặc lớp varnish đáng kể.
- Dầu mới thay nhưng nhanh chóng bị bẩn trở lại do hệ thống chưa được làm sạch.
Ngược lại, nếu dầu cũ vẫn tương đối sạch, hệ thống hoạt động bình thường và dầu mới có khả năng tương thích phù hợp thì có thể không cần thực hiện một quy trình flushing phức tạp.
👉 Xem thêm:
Thay dầu thủy lực có cần xả sạch dầu cũ không?
Tại sao xả hết dầu trong thùng vẫn chưa phải là sạch hệ thống?
Đây là điểm nhiều người dễ nhầm.
Khi mở nút xả của thùng dầu, phần lớn dầu trong bể chứa có thể được xả ra, nhưng một lượng dầu vẫn có thể nằm trong:
- Đường ống.
- Ống mềm thủy lực.
- Van điều khiển.
- Khoang xy lanh.
- Bơm thủy lực.
- Két làm mát.
- Bộ tích áp và các khoang phụ nếu hệ thống có trang bị.
Vì vậy, xả thùng dầu và súc rửa toàn bộ hệ thống là hai mức xử lý khác nhau.
Cách súc rửa hệ thống thủy lực khi đổi dầu
Quy trình cụ thể phải tuân theo hướng dẫn của nhà sản xuất thiết bị. Tuy nhiên, về nguyên tắc, quá trình thay dầu và làm sạch thường có thể thực hiện theo các bước sau.
Bước 1: Xác định nguyên nhân cần súc rửa
Trước khi xả dầu, cần xác định tại sao hệ thống phải làm sạch.
Nếu nguyên nhân là dầu nhiễm nước, hỏng bơm tạo mạt kim loại hoặc dầu bị đóng cặn nặng thì chỉ thay dầu có thể chưa giải quyết được vấn đề.
Cần xử lý nguồn gây nhiễm bẩn trước, nếu không dầu mới có thể nhanh chóng bị hỏng trở lại.
Bước 2: Đưa thiết bị về trạng thái an toàn
Tắt máy và thực hiện đúng quy trình cô lập năng lượng của thiết bị. Xả áp suất còn tích trong hệ thống theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Không tháo đường ống hoặc bộ phận thủy lực khi hệ thống vẫn còn áp suất.
Với hệ thống có bộ tích áp, tải treo hoặc xy lanh có khả năng dịch chuyển, cần thực hiện đúng quy trình an toàn riêng của thiết bị.
Bước 3: Xả dầu cũ
Xả dầu tại các vị trí được nhà sản xuất thiết kế cho bảo dưỡng. Nếu OEM cho phép, việc xả khi dầu còn ấm vừa phải có thể giúp dầu chảy tốt hơn và mang theo một phần cặn lơ lửng.
Tuy nhiên cần tránh thao tác khi dầu hoặc các chi tiết đang quá nóng gây nguy cơ bỏng.
Bước 4: Kiểm tra dầu vừa xả
Không nên đổ bỏ ngay mà không quan sát tình trạng dầu.
Có thể kiểm tra sơ bộ:
- Dầu có trắng đục hay không.
- Có cặn hoặc bùn hay không.
- Có mạt kim loại hay không.
- Dầu có mùi khét bất thường không.
- Màu dầu thay đổi như thế nào so với dầu mới.
Nếu phát hiện lượng mạt kim loại đáng kể, nên kiểm tra nguyên nhân cơ khí trước khi tiếp tục đưa máy vào hoạt động.
Bước 5: Vệ sinh thùng dầu nếu cần
Nếu thùng chứa có nhiều bùn, cặn hoặc chất bẩn bám ở đáy, chỉ cho dầu mới vào chạy tuần hoàn có thể không đủ.
Trong điều kiện cho phép, cần vệ sinh thùng chứa bằng phương pháp phù hợp với thiết kế của thiết bị, đồng thời tránh để giẻ, xơ vải, bụi hoặc chất tẩy rửa còn sót lại bên trong.
Bước 6: Kiểm tra và thay lọc dầu
Lọc dầu giữ lại một phần chất bẩn lưu thông trong hệ thống. Vì vậy khi hệ thống bị nhiễm bẩn nghiêm trọng hoặc sau sự cố cơ khí, việc tiếp tục sử dụng lọc cũ có thể làm giảm hiệu quả của quá trình làm sạch.
Tùy thiết kế máy và mức độ nhiễm bẩn, có thể cần thay lọc trong quá trình flushing và kiểm tra/thay lại sau khi hoàn tất.
Bước 7: Sử dụng dầu flushing hoặc dầu tương thích phù hợp
Đây là bước cần đặc biệt thận trọng.
Không nên tùy tiện sử dụng dầu diesel, dầu hỏa hoặc dung môi để súc rửa hệ thống thủy lực. Các chất này có thể ảnh hưởng đến phớt, vật liệu làm kín, độ nhớt còn lại trong hệ thống và đặc tính của dầu mới.
Nếu cần chạy dầu để flushing, nên sử dụng loại chất lỏng được OEM hoặc nhà cung cấp kỹ thuật chấp thuận và tương thích với hệ thống cũng như dầu sẽ sử dụng sau đó.
Bước 8: Cho dầu tuần hoàn qua hệ thống theo quy trình phù hợp
Mục tiêu là đưa chất lỏng làm sạch đi qua những phần cần vệ sinh và đưa chất bẩn về vị trí có thể lọc hoặc loại bỏ.
Quá trình này cần kiểm soát:
- Mức dầu.
- Nhiệt độ.
- Áp suất.
- Tình trạng lọc.
- Độ sạch của dầu.
Không nên vận hành tải nặng chỉ để “súc cho sạch”. Cách vận hành phải phù hợp với hướng dẫn flushing của thiết bị.
Bước 9: Xả dầu flushing và thay lọc nếu cần
Sau khi quá trình làm sạch đạt yêu cầu, xả chất lỏng flushing theo đúng quy trình.
Nếu hệ thống bị nhiễm bẩn nặng, cần kiểm tra lọc và tình trạng dầu trước khi quyết định đã đủ sạch để nạp dầu vận hành chính thức hay chưa.
Bước 10: Nạp dầu thủy lực mới đúng loại và đúng mức
Sử dụng dầu đáp ứng yêu cầu của nhà sản xuất máy về cấp độ nhớt và đặc tính kỹ thuật.
Không nên chọn VG32, VG46 hay VG68 chỉ dựa trên suy luận “máy nóng thì tăng độ nhớt” hoặc “máy chạy chậm thì giảm độ nhớt”. Cần căn cứ vào thiết kế hệ thống, nhiệt độ vận hành, điều kiện môi trường và khuyến cáo OEM.
Bước 11: Xả khí và kiểm tra hệ thống sau khi thay dầu
Sau khi nạp dầu mới, thực hiện quy trình khởi động và xả khí theo hướng dẫn của thiết bị.
Kiểm tra:
- Mức dầu sau khi hệ thống đã tuần hoàn.
- Rò rỉ.
- Tiếng ồn bất thường của bơm.
- Hiện tượng tạo bọt.
- Nhiệt độ vận hành.
- Hoạt động của xy lanh và các cơ cấu chấp hành.
Có nên dùng dầu diesel để súc hệ thống thủy lực không?
Không nên coi dầu diesel là chất súc rửa mặc định cho hệ thống thủy lực.
Dầu diesel có độ nhớt và đặc tính khác dầu thủy lực. Nếu còn tồn dư trong hệ thống, nó có thể làm thay đổi độ nhớt và tính chất của dầu mới. Ngoài ra còn phải xem xét khả năng tương thích với vật liệu làm kín và yêu cầu của nhà sản xuất máy.
Với hệ thống giá trị cao hoặc bị nhiễm bẩn nghiêm trọng, nên sử dụng quy trình flushing và chất lỏng được nhà sản xuất thiết bị hoặc đơn vị kỹ thuật chuyên môn chấp thuận.
Súc rửa bao nhiêu lần thì sạch?
Không có con số cố định như 1 lần, 2 lần hay 3 lần áp dụng cho mọi hệ thống.
Mức độ sạch cần đạt phụ thuộc vào:
- Loại hệ thống thủy lực.
- Mức độ nhiễm bẩn ban đầu.
- Loại chất bẩn.
- Yêu cầu độ sạch của van, bơm và servo.
- Yêu cầu của OEM.
Đối với hệ thống yêu cầu độ sạch cao, việc đánh giá nên dựa trên chỉ tiêu kiểm soát nhiễm bẩn hoặc phân tích dầu thay vì chỉ nhìn màu dầu bằng mắt.
Đổi từ dầu thủy lực 46 sang 68 có cần súc rửa không?
Không phải cứ đổi từ ISO VG46 sang VG68 là bắt buộc phải flushing toàn bộ hệ thống.
Nếu hai sản phẩm có khả năng tương thích, hệ thống sạch và nhà sản xuất thiết bị cho phép sử dụng cấp VG68 thì việc xả dầu đúng quy trình có thể đủ trong một số trường hợp.
Ngược lại, nếu dầu cũ bị xuống cấp nặng, có cặn hoặc chưa xác định khả năng tương thích giữa hai sản phẩm thì cần đánh giá kỹ hơn trước khi đổi.
👉 Đọc thêm:
Đổi dầu thủy lực 46 sang 68 có được không? Khi nào nên đổi?
Sau khi súc rửa, làm sao biết dầu mới đang hoạt động bình thường?
Sau khi thay dầu nên theo dõi thiết bị trong giai đoạn đầu vận hành. Đặc biệt chú ý nếu dầu nhanh chóng:
- Đổi màu.
- Trắng đục.
- Tạo bọt nhiều.
- Có mùi bất thường.
- Tăng nhiệt độ khác thường.
- Xuất hiện nhiều cặn.
Nếu cần đánh giá chính xác hơn, có thể lấy mẫu dầu để phân tích độ nhớt, hàm lượng nước, độ sạch hạt và các chỉ tiêu phù hợp với hệ thống.
👉 Xem hướng dẫn:
Cách kiểm tra dầu thủy lực còn dùng được hay phải thay
5 sai lầm thường gặp khi súc rửa hệ thống thủy lực
- Chỉ xả dầu trong thùng rồi nghĩ toàn bộ hệ thống đã sạch.
- Dùng dầu diesel hoặc dung môi tùy tiện để súc rửa.
- Không xử lý nguyên nhân gây nhiễm nước hoặc sinh cặn trước khi thay dầu.
- Giữ nguyên lọc đã chứa nhiều chất bẩn sau sự cố.
- Đổ dầu mới vào mà không kiểm tra khả năng tương thích và yêu cầu của máy.
Câu hỏi thường gặp về súc rửa hệ thống thủy lực
Thay dầu thủy lực có phải súc rửa hệ thống mỗi lần không?
Không. Nếu hệ thống sạch, dầu cũ không có dấu hiệu nhiễm bẩn nghiêm trọng và dầu mới phù hợp thì không phải lần thay dầu nào cũng cần flushing toàn bộ.
Dầu thủy lực bị trắng sữa có nên chỉ xả rồi thay dầu mới?
Không nên chỉ thay dầu mà bỏ qua nguyên nhân. Cần xác định nguồn nước xâm nhập và mức độ nước còn tồn tại trong hệ thống; trường hợp nghiêm trọng có thể cần làm sạch kỹ hơn.
Hỏng bơm thủy lực có cần súc hệ thống không?
Nếu sự cố tạo ra mạt kim loại hoặc chất bẩn phát tán trong hệ thống thì cần đánh giá và làm sạch trước khi lắp bơm mới. Nếu không, chất bẩn còn lại có thể tiếp tục gây hư hỏng.
Có thể dùng dầu mới để súc hệ thống không?
Trong một số quy trình có thể sử dụng dầu tương thích để flushing, nhưng lượng dầu, phương pháp và mức độ sạch cần đạt phụ thuộc vào thiết bị. Với hệ thống lớn hoặc yêu cầu độ sạch cao, nên tuân theo quy trình kỹ thuật của OEM.
Kết luận
Cách súc rửa hệ thống thủy lực đúng không phải là cứ xả dầu cũ rồi đổ một chất khác vào chạy. Quan trọng nhất là xác định nguyên nhân nhiễm bẩn, xử lý nguồn gây sự cố, làm sạch các vị trí cần thiết, kiểm soát lọc và sử dụng dầu mới đúng yêu cầu.
Nếu dầu cũ chỉ đến kỳ thay và hệ thống vẫn sạch, có thể không cần flushing phức tạp. Nhưng khi dầu bị nhiễm nước, đóng cặn, có mạt kim loại hoặc cần đổi sang loại dầu chưa xác định khả năng tương thích, việc súc rửa cần được thực hiện cẩn thận hơn.
Cần tư vấn lựa chọn dầu thủy lực VG32, VG46, VG68 hoặc dầu phù hợp cho từng loại máy:
Hotline: 0967.555.999
Website: daunhots4.vn
